Qejfi i krizës.

Si iu vjen kaq qejf njerëzve për krizën?!

Provo të thuash në publik se “nuk kemi krizë”, po nuk t’u hodhën nja katër a gjashtë në grykë! Provo të ndalosh te Partizani i Panjohur ku dhjetëra presin për punë, do të të flasin vetëm për krizën. Një gazetare e njohur më tha se gjatë ditëve të përmbytjeve në Shkodër, shumë njerëz nuk e kishin “për gajle” punën e ujit në shtëpi, por flisnin pa pushim për krizën e bojkotit. Në blogjet dhe në sitet e “patriotëve” që punojnë në emigrim, përditë vërshojnë komente a këshilla për “krizën”. Nga Veriu i Italisë, në Koma, një tip shkruante se përditë punon me makina të rënda asfaltimi, por më shumë e kishte mendjen te kriza në Shqipëri. “Ça janë këta njerëz që thonë se nuk ka krizë politike?”, më shkruante një ditë, duke më sharë edhe mua që nuk më ishte dukur fort e saktë kjo fjalë. Sidomos politikanët e krahut të majtë opozitar kur dëgjojnë dikë që nuk e ka fort qejf fjalën krizë, hidhen mbi foltore dhe tunden mikrofonat. “Kemi krizë, kemi krizë!”, brohorasin. Kryetari i PS, që ka mbahet mend për një pamje delirante me sëpatë në krah që i drejtohet një shtylle në rrugë, thonë se po punon me idenë e një skenari që të shfaqet dekori i një krize përtej kuintave dhe ky ta godasë me sëpatë ku të shfaqet menjëherë fjala “krizë”. Pas kësaj, disa udhëheqës socialistë do të thërrasin: “E shikon zoti kryeministër, kemi krizë!”.

Sa qejf e kanë krizën?... Më së shumti, me një qejf shumë të madh, fjalën “krizë” e kanë përdorur forcat komuniste revolucionare, megjithëse të huajtur nga greqishtja e lashtë. Marks e Burckhardt janë dy filozofë që i dhanë ngarkesat me emfatike fjalës krizë në epokën e re. Edhe të rinjtë e Tiranës, gjatë periudhës së socializmit, fjalën krizë e përdornin si romuz ndaj vajzave që nuk arriheshin, dhe pas kësaj i quanin “kriza e kapitalizmit”. Edhe romuzi erotik ishte kopjuar nga fjalori politik me të cilin udhëheqja sulmonte shoqërinë kapitaliste. Gazetat komuniste ishin të mbushura me fjalën “krizë”, por në sensin se “ata të tjerët”, dmth., kampi kundërshtar ndodhet në krizë.... financiare, morale, politike. Nuk kishte qejf më të madh kur, që këtej, mbushej goja me fjalën “krizë” ndaj atyre të botës përtej detit. “Krizis”, fjala greke që u shënua si një kontribut në antikitet, në origjinal ishte e ngarkuar me drama, mallkime, tregime me komplote, etj., por në fusha konkrete si në shëndetësi, mosfunksionim organesh, pasaktësi njerëzore, etj... Vallë tani pse vijnë kaq shumë në qejf njerëzit kur thonë “Krizë”?! Ose, ndryshe, vallë pse mërziten aq shumë sikur t’iu thuash se nuk ka krizë...

Sa shumë përgjigje mund të ketë!...

Njëra, përshembull:

Kriza si nocion, është injektuar nga politika, thuajse si direktivë nga lart. Kjo ishte sjellje komuniste, kur njeriu nuk kishte nevojë të mendonte vetëm me mendjen e tij. Gjërat i emërtonte Partia, fjalët e rënda ishin për armikun dhe akuzat i drejtonte për andej nga kundërshtari. Ishte qejf shumë i madh kur tjetri vihej me shpatulla për muri duke imponuar vullnetin tënd. Por ndërsa në atë kohë kundërshtari politik “në krizë” ndodhej larg, i padukshëm; kësaj here “armiku” është këtu. Këtu është edhe problemi më i madh që fjala “krizë” nuk pranohet nga të gjithë dhe nuk mund t’i gëzojë të gjithë.

Përgjigja e dytë pse e duan fjalën krizë?

Edhe kjo vjen nga një sjellje e shoqërive të mbyllura kur lajmi ishte gëzim i përbashkët në turmë. Askush nuk mund të mendonte apo arsyetonte individualisht për ngjarjen apo fenomenin aty rrotull. E tha dikush “krizë”, atëherë është krizë me patjetër. Kriza, më në fund përjetohet si lajm; njerëzit që jetojnë zbrazëti informacioni i gëzohen lajmit të dhënë dhe nuk duan t’iu ikë nga duart. Tani shoqëria është e hapur, por akoma jetohet me mentalitetin e klanit e te klikës që përfaqësohen nga partia përkatëse.

Përgjigja e tretë ka lidhje me importimin e opinionit. Sa më larg të jetë prodhuar opinioni mbi fenomenin iks, aq më i besueshëm vjen te njeriu i dobët. Përderisa prodhohet nga dikush në Bruksel, apo në kryesinë e PS në Tiranë, atëherë kriza është fiks siç thuhet. Ngjarja e ndodhur në prag të viteve ’90 në Shkodër, duket se është krijuar për të shpjeguar edhe “krizën” e importuar. Në Shkodër mbërriti udhëheqësi i Partisë dhe nisi t’iu flasë njerëzve për “televizor me ngjyra”, etj. Disa fëmijë që u ndodhen pranë dhe kishin dëgjuar se po hapeshin kufijtë, nisën të thërrasin nëpër lagje: “Ej, ka ardhë axha nga Amerika...”.

Ja kështu gëzohen njerëzit edhe për fjalë pa shumë kuptim.

Add to: del.icio.us | Digg